Salam, mən terapevt-hepatoloq Dr. Könül Mahmudova olaraq qaraciyər sağlamlığı və diaqnostikası ilə bağlı mühüm məqamları diqqətinizə çatdırıram. Qaraciyər analizləri və müasir müayinə üsulları bu orqanın vəziyyətini, eləcə də mövcud dəyişiklikləri vaxtında aşkar etməyə imkan verir. Gəlin pasiyentlərin ən çox maraqlandıqları suallara birlikdə baxaq.
Qaraciyər analizləri zamanı ALT və AST göstəriciləri nəyi ifadə edir?
ALT və AST analizlərinin normal olması sizi aldatmasın. Virusun miqdarı az olsa belə, qaraciyərdə müəyyən proseslər gedə bilər. Problemi dəqiq öyrənmək üçün mütləq mütəxəssislə məsləhət etməlisiniz. Məsələn, qan analizlərində ALT, AST və bilirubin kimi göstəriciləri normal olan, lakin trombositləri aşağı düşən pasiyentlərdə belə, elastoqrafiya vasitəsilə qaraciyərdəki zədələnməni və fibroz dərəcəsini dəqiq müəyyən edə bilirik.
Qaraciyərin sintetik funksiyasını göstərən analizlər nəyi göstərir?
Qaraciyərin sintetik funksiyasını göstərən analizlər normaldır. Zahid Seyidməmmədov adlı pasiyentimizin timsalında gördük ki, illərlə sirroz diaqnozu ilə yaşayan və qalaq-qalaq reseptlər alan xəstənin əslində qaraciyərinin sapsağlam olduğu məlum oldu. Pasiyentin şikayətlərini və analizlərini araşdırdıqdan sonra elastoqrafiya müayinəsindən keçirdik və qaraciyərin ölçülərinin normal olduğunu, eləcə də sintetik funksiyanı göstərən analizlərin qaydasında olduğunu təsqiq etdik. Gözün ağlı qişasındakı sarılıq mütləq qaraciyər xəstəliyinin göstəricisi deyil; bu əlamət qan problemlərində və ya autoimmun xəstəliklərdə də yarana bilər.
Virus aşkarlandıqda hansı analizlər və addımlar atılmalıdır?
Hepatit B virusu aşkarlandıqda dərman yazmağa tələsmirik, çünki xəstə öncə bəzi prosedurlardan keçməli və müalicəyə ehtiyac olub-olmadığını müəyyən etmək üçün müayinələr aparılmalıdır. Müayinə prosesində aşağıdakı addımlar izlənilir:
- Xəstənin şikayətləri dinlənilir və qan analizləri müayinə olunur
- Virus yükü yoxlanılır
- Virus yükü yüksək çıxarsa, qaraciyər elastoqrafik olaraq qiymətləndirilir
Qanda hepatit C aşkarlanıbsa, ardıcıl olaraq müəyyən addımlar atılmalıdır. İlk növbədə doğru mütəxəssis tapılmalı və xəstənin vəziyyəti aydınlaşdırılmalıdır.
Hepatit C diaqnozu qoyularkən hansı analizlər tətbiq olunur?
Qanda ilk aşkarlanan virus hələlik hepatit C-dən bizə xəbər vermir. Bunun üçün mütləq daha dərin bir müayinə edilir və virusun PZR analizi aparılır. Əgər PZR analizində virus aşkarlanarsa, xəstəyə hepatit C diaqnozu qoyulur. Qanda hepatit C olan insan özündə heç bir narahatlıq hiss etmir və məhz narahatlığın olmaması problemi daha da dərinləşdirir.
Qaraciyərin vəziyyətini təyin etmək üçün hansı müasir üsullardan istifadə olunur?
Qaraciyərin vəziyyətini, xüsusilə fibroz mərhələsini təyin etmək üçün elastoqrafiya müayinəsindən istifadə edirik. Elastoqrafiya vasitəsilə biopsiyaya ehtiyac qalmadan, 15-20 dəqiqə ərzində qaraciyərin zədələnmə dərəcəsini yüksək dəqiqliklə təyin edə bilirik. Müayinə ağrısızdır, kəsilmə və deşilmə tələb etmir. Adi ultrasəs müayinəsi isə təəssüf ki, fibrozun dərəcəsini tam təyin edə bilmir, çünki ultrasəs qaraciyərdə yalnız ən kobud dəyişiklikləri təsvir edir. Elastoqrafiya cihazı ilə apardığımız kəsiksiz müayinə qaraciyərin dərin qatlarına nüfuz edərək orada baş verən prosesi heç bir ağrı və kəsik olmadan aydınlaşdırır.